Verslagboek: Positiviteit in elke identiteit

Op tocht door Vlaanderen

In Antwerpen, Gent, Kortrijk, Lokeren en Mechelen zijn we geweest en elke meetingpoint brengt een boeiend verhaal. De meetingpoints worden opgebouwd rond stellingen die aan de jongeren worden voorgelegd door de gespreksleider. We tonen eerst filmpjes met reacties van andere jongeren op de stelling om zo het gesprek op gang te brengen en reacties uit te lokken.

Situering en aanpak

Jongeren reageren dikwijls zeer sterk op onrechtvaardige behandeling. Ze zijn verontwaardigd en laten zich leiden door idealisme. Als jongerenorganisatie is het onze taak om te luisteren en hun verontwaardiging en idealisme ernstig te nemen. Jongeren hebben nood aan een veilige plek waar ze persoonlijke en maatschappelijke spanningen kunnen bespreken en waar ze uiting kunnen geven aan hun emoties hierover. Tegelijk hebben ze nood aan educatieve kaders die hen helpen om zelfstandig keuzes te kunnen maken. Daar staan de Meetingpoints voor. Jongeren maken hier kennis met visies van andere jongeren maar worden ook door deskundigen uitgedaagd om het eigen standpunt te herbekijken, verdiepen en/of nuanceren. We bieden jongeren geen sluitende antwoorden, maar door dialoog en kennisoverdracht worden ze gestimuleerd om zelf vragen te stellen over wie ze zijn en waar ze naartoe willen. Kortom, de meetingpoints begeleiden jongeren in het ontwikkelen van hun weerbaarheid om zelfbewuste keuzes te kunnen maken en dit met de nodige gevoeligheid voor de cultuurspecifieke elementen die hiermee kunnen samenhangen.

Wat het thema ook mag zijn, de methode van de meetingpoints passen we elke keer toe. We organiseren steeds 3 sessies om tot de bodem van een thema te kunnen gaan. Dit geldt alleszins voor Antwerpen. In het kader van dit project hebben we voor het eerst meetingpoints georganiseerd buiten het vertrouwde Antwerpen en dit in samenwerking met jeugdhuizen die we ervoor niet kenden. Het waren éénmalige proeftuinen waarbinnen we de aanpak van de meetingpoints hebben uitgetest in verschillende contexten. Elke samenwerking was anders en we kunnen op zijn minst zeggen dat we in elke stad een uitdagend traject hebben afgelegd; iedereen heeft eruit geleerd. Alle meetingpoints waren succesvol en smaken ongetwijfeld naar meer! De thema’s die in de verschillende steden aan bod zijn gekomen zijn brandend actueel: identiteit in migratie, participatie en burgerschap, rolpatronen, gendergelijkheid en seksualiteit. Het islamitisch referentiekader van de jongeren speelt ook een belangrijke rol in hun identiteitsontwikkeling. We zien dat jongeren vaak beroep doen op hun geloof om bepaalde overtuigingen en/of keuzes te ‘rechtvaardigen’; hun opvattingen zijn echter vaak meer gebaseerd op tradities en cultuur dan op theologische kennis. Op de meetingpoints gaan we hiermee aan de slag en gebruiken we het geloof als hefboom om tot meer emancipatie en participatie te komen. De islamtheoloog vormt bijgevolg een vaste waarde op elke meetingpoint. Het is zijn/haar taak om vanuit het islamitisch referentiekader de opvattingen van jongeren te kaderen en misvattingen recht te zetten. Hij/ zij vormt een belangrijke autoriteit voor deze jongeren en moet daarom een inspirerende rol kunnen opnemen, maar tegelijk jongeren durven wijzen op hun verantwoordelijkheidsplicht. Khalid Benhaddou, Cherif Al Maliki en Youcef Naimi zijn fantastische voorbeelden die deze rol met een groot engagement hebben opgenomen.

De meetingpoints worden gedragen door de jongeren zelf. We stellen steeds een werkgroep van geïnteresseerde jongeren samen die het gekozen thema uitwerken tot subthema’s en stellingen. Het zijn hun stellingen die op de meetingpoints worden besproken. Voor het thema radicalisering bijvoorbeeld vonden de jongeren van de werkgroep het belangrijk om back to basics te gaan en eerst stil te staan bij de begrippen radicalisme, extremisme en terrorisme om dan over te gaan naar de voedingsbodems en oplossingen. Uiteindelijk hebben de jongeren 18 stellingen uitgewerkt die in een reeks van 3 meetingpoints , onder de titel ‘In de ban van radicalisme’, zijn besproken. Gemiddeld 60 jongeren hebben meer inzicht verworven in de problematiek en met meer kennis van zaken begrijpen ze de situatie beter en zijn ze in staat om een weloverwogen standpunt in te nemen. Naast de theoloog, nodigen we steeds een tweede deskundige uit naargelang het thema dat behandeld wordt. Zo hebben we reeds samengewerkt met professoren, journalisten, jeugdwerkers, artiesten, filosofen, ervaringsdeskundigen, jonge talenten enzovoort. We vinden het belangrijk dat het thema vanuit verschillende perspectieven met de jongeren besproken wordt zodat ze een brede kijk meekrijgen en uitgedaagd worden om kritisch te denken. Last but not least is het belangrijk om voor een toffe en veilige sfeer te zorgen zodat de jongeren zich op hun gemak voelen. Dit doen we door aandacht te schenken aan gezelligheid in de ruimte en door hapjes en drankjes te voorzien. Jongeren blijven na de meetingpoint ook vaak hangen om na te praten en elkaar beter te leren kennen. We nodigen soms ook jonge artiesten uit die voor de nodige entertainment en ‘coolness’ zorgen.

Een woord van de auteur

Moslimjongeren, daar is veel om te doen. Ze vormen vaak het onderwerp van maatschappelijk debat, doorgaans in een negatief daglicht. Politici en media spreken vaak over moslims als een homogene groep, maar men gaat voorbij aan de diversiteit die in de diversiteit bestaat. Dé moslim bestaat niet, maar toch voelen alle moslims zich geviseerd wanneer de media nog maar eens berichten over aanslagen in Parijs, Engeland, Duitsland, Amerika, Irak, Syrië enzovoort. Sinds 9/11 staat de islam onder internationale druk en het fenomeen van de Syriëstrijders en IS heeft de stereotiepe beeldvorming van de islam enkel versterkt. Aan de zijlijn schreeuwen moslims uit dat het beeld niet strookt met wie ze zijn. Voornamelijk jongeren gaan erg gebukt onder deze tendensen van polarisering en hebben het gevoel dat hun identiteit wordt gereduceerd tot hun geloof. Maar wie zijn ze? Roots in een ander land, maar geboren en getogen in Vlaanderen. Behorend tot verschillende culturen, zoeken ze manieren om de verschillende boodschappen en waarden te verzoenen in de zoektocht naar wie ze zijn. Ze vormen een inspiratie, want vaak zijn deze jongeren een belichaming van de ‘the best of both worlds’. Er schuilen echter ook gevaren in, omdat de negatieve beeldvorming een onberekenbare invloed heeft op hun identiteitsontwikkeling en hun plek in de samenleving. Ze voelen zich steeds minder thuis in de samenleving waarin ze opgegroeid zijn en zoeken manieren om hiermee om te gaan. Ze leven in een diaspora en hebben het gevoel dat ze nergens terecht kunnen met hun vragen en emoties. Het staat als een paal boven water dat deze jongeren ondersteuning nodig hebben en daar komen de Meetingpoints aan tegemoet.

De meetingpoints zijn discussiefora die meer dan 10 jaar geleden zijn opgestart door de Federatie van Marokkaanse Verenigingen te Antwerpen om een forum te bieden aan jongeren om met elkaar in gesprek te gaan over identiteitsvragen en maatschappelijke spanningen. Doorheen de jaren hebben heel wat thema’s de revue gepasseerd en verschillende vrijwilligers hebben hun stempel gedrukt op het project om dan weer te vertrekken en plaats te maken voor nieuw bloed en een frisse wind. In 2014 heeft het Mondiaal Socio-Cultureel Centrum (MSC) de fakkel overgenomen en vandaag zijn de meetingpoints nog even actueel. Terwijl 10 jaar geleden onze samenleving in de ban was van migratiehuwelijken en de hoofddoek, zien we dat het debat rond radicalisme en extremisme vandaag onze samenleving domineert. Doorheen de jaren hebben we gemerkt dat de meetingpoints tot op vandaag nog steeds broodnodig zijn omdat jongeren te weinig ruimte krijgen om zelf het woord te nemen in het debat, om te ventileren en om te leren. Wanneer in 2015 ministers Sven Gatz en Liesbeth Homans de projectoproep ‘Positieve identiteitsontwikkeling ter preventie van radicalisering’ lanceerden, ging MSC een partnerschap aan met Formaat om de ‘Meetingpoints’ te vereeuwigen en te verspreiden. De oproep hebben we aangegrepen om het project uit te rollen naar Vlaanderen en de opgedane expertise van 10 jaar te verzamelen in een toolbox, zodat de methodiek verspreid kan worden en andere eerstelijnswerkers met de meetingpoints aan de slag kunnen. De afgelopen twee jaar is er enorm geïnvesteerd om de methodiek een sterke basis en legitimiteit te verstrekken. Een vijftigtal jongeren uit verschillende steden hebben zich in het project geëngageerd en we hebben ongeveer 400 jongeren bereikt. Dit verslagboek omvat een beschrijving van de Meetingpoints in Antwerpen, Gent, Lokeren, Kortrijk en Mechelen.

Formaat zorgde voor de brug tussen MSC en lid-jeugdhuizen die ook met jongeren van buitenlandse afkomst en moslimjongeren werken. Terwijl we in Antwerpen de meetingpoints ‘In de ban van radicalisme’ hebben georganiseerd met voornamelijk jongeren van Marokkaanse afkomst, zijn we in Gent met jongeren van Turkse afkomst dieper ingegaan op de kwestie van de dubbele nationaliteit en identiteit. Terwijl de jongeren in Mechelen in een zeer gemengde groep gesproken hebben over de impact van discriminatie op hun maatschappelijke participatie, hebben we in Antwerpen in kleine groep taboes doorprikt met betrekking tot gendergelijkheid, relaties en seksualiteit. De aanpak van de meetingpoints wordt uitvoerig besproken in de handleiding die onderdeel uitmaakt van de online toolbox. Deze publicatie wil de lezer meenemen in de verhalen van de jongeren. Wat denken jongeren over radicalisering? Hoe staan ze tegenover de politie en hoe zit het nu met holebi’s? Welke invloed heeft de migratie van hun ouders en grootouders op hun identiteitsontwikkeling en hoe beleven ze hun religie in een samenleving die al enkele jaren in de ban is van radicalisme? Hoe pakken ze problemen aan en welke dromen koesteren ze voor zichzelf en onze samenleving? Kom het hier allemaal te weten!

Onze dank gaat uit naar alle jongeren die hebben deelgenomen aan de focusgroepen en werkgroepen. Dankzij hun engagement en enthousiasme zijn we erin geslaagd zijn om de stem van (moslim)jongeren ook een plek te geven. Onze dank gaat ook uit naar de jeugdhuizen met wie we hebben samengewerkt in een uniek parcours: T-Klub in Lokeren, J@m in Mechelen, Ajko in Kortrijk, Minus One, Enderun en Ergenekon in Gent en Den Eglantier en Jeugdhuis 2050 in Antwerpen. Onze dank gaat ook uit naar de talrijke deskundigen die de jongeren met raad en daad hebben ondersteund. Van theologen tot politicologen en van jeugdwerkers tot ervaringsdeskundigen. Last but not least gaat onze dank uit naar Formaat, de Studio, Stampmedia en Shtick. Eén voor één zijn ze onmisbare schakels geweest in het project.

Vanaf 2018 wordt de jeugdwerking van MSC verzelfstandigd onder de nieuwe organisatie ‘Bazzz’ die vanaf dan het verhaal van de meetingpoints onder haar vleugels neemt.

Veel leesplezier!
Lamia Cheba en Yasmia Setta

Met steun van

Top